दक्षिण अफ्रिकी मानव अधिकारकर्मी नाभि पिल्लेलाई नोबेल शान्ति पुरस्कार
सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार दक्षिण अफ्रिकी मानवअधिकार कानुन व्यवसायी नवनितेम नाभी पिल्लेलाई प्रदान गरिएको छ ।
नर्वेजियन नोबेल समितिले शान्ति र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको प्रवर्द्धनमा पुर्याएको योगदानका लागि यस वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कार नवनितेम नाभी पिल्लेलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको हो ।
नाभिले असाधारण साहस र निष्ठाका साथ थप व्यापक विश्वव्यापी कानुनी व्यवस्थातर्फको बाटोमा नेतृत्व गरेकी छिन्। उनि युद्ध अपराध, मानवता विरुद्धको अपराध र नरसंहारका घटनामा कानुनी कारबाही सुनिश्चित गर्नमा निर्णायक भूमिका निर्वाह गर्ने व्यक्ति हुन्।
समितिले विश्वव्यापी कानुनी सिद्धान्तहरूप्रतिको प्रतिबद्धता र दृढ नैतिक अडान नाभी पिल्लेको लामो कार्यजीवनका निरन्तर विशेषताहरु भएको जनाएको छ ।
दक्षिण अफ्रिकाको डर्बनमा रङ्गभेदको समयमा भारतीय तमिल मूलको परिवारमा जन्मिएकी पिल्ले गहिरो संरचनात्मक विभेद, पृथकीकरण र बहिष्करणको सामना गर्दै एक वकिल र कानुनी क्षेत्रकी अग्रगामी व्यक्तित्व बनिन्।
"रङ्गभेद विरुद्ध उभिएका नेल्सन मण्डेला र अन्यको पक्षमा वकालत गर्ने उनका प्रारम्भिक कार्यदेखि लिएर हाम्रो समयका केही महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय अदालती मुद्दाहरूमा न्यायाधीशको रूपमा गरेको सेवासम्म एउटा साझा सूत्र जोडिएको पाइन्छ। नाभिले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको दायरा र प्रभावलाई उल्लेखनीय रूपमा विस्तार गरेकी छिन्। उनले दक्षिण अफ्रिकाको उच्च अदालत, रुवान्डाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी न्यायाधिकरण र अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतमा न्यायाधीशको रूपमा सेवा गरेकी छिन्," समितिले उल्लेख गरेको छ ।
हालसालै मात्र नाभिले कब्जा गरिएको प्यालेस्टिनी भूभागसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघको स्वतन्त्र अन्तर्राष्ट्रिय जाँच आयोगको अध्यक्षता गरेकी थिइन्। अहिल्व नाभी पिल्ले अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयमा न्यायाधीशको रूपमा कार्यरत छिन्, जहाँ म्यानमार विरुद्ध नरसंहारको आरोपसम्बन्धी मुद्दाको सुनुवाइ भइरहेको छ।
ऐतिहासिक अन्तर्राष्ट्रिय अदालती मुद्दाहरूमा उनले कानुनी उपायहरूले युद्ध र हिंसाका कार्यहरू रोक्न मद्दत गर्न सक्छन् भन्ने कुरा प्रमाणित गरेकी छिन्। नाभी पिल्लेले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनका संस्थाहरूलाई सुदृढ पार्न पनि योगदान पुर्याएकी छिन्।
